"അമേരിക്കയിലെ എന്റെ സഹോദരി സഹോദരന്മാരെ..." എന്ന സാർവലൗകികമായ വാക്കുകളോടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രസംഗം ആരംഭിച്ചത്. കേൾവിക്കാരിൽ വൻ ചലനമുണ്ടാക്കിയ ഈ വാക്കുകളെ മിനിറ്റുകളോളം നീണ്ട കരഘോഷത്തോടെയാണ് സഭ സ്വീകരിച്ചത്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ മതങ്ങളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും ആദരിക്കാനും ഉൾക്കൊള്ളാനുമുള്ള ഭാരതീയ ദർശനത്തിന്റെ ശേഷി അദ്ദേഹം അന്താരാഷ്ട്ര വേദിക്കു മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടി.
വിവിധ നദികൾ അന്തിമമായി ഒരേ സമുദ്രത്തിൽ ചെന്നെത്തുന്നതുപോലെ, വിവിധ ആത്മീയ പാതകൾ ഒരേ സത്യത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നതെന്ന ഉപനിഷത്ത് തത്വം അദ്ദേഹം ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തി. മതാന്ധതയും വർഗ്ഗീയതയും മനുഷ്യവംശ പുരോഗതിക്ക് തടസ്സമാണെന്നും, പരസ്പര സ്നേഹത്തിലും സഹിഷ്ണുതയിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ലോകമാണ് ആവശ്യമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മീയത പാശ്ചാത്യലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് വിവേകാനന്ദൻ ചിക്കാഗോയിലേക്ക് തിരിച്ചത്. എന്നാൽ ഔദ്യോഗിക ക്ഷണക്കത്തോ ആവശ്യത്തിന് സാമ്പത്തിക സഹായമോ ഇല്ലാതെ എത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന് തുടക്കത്തിൽ നിരവധി തടസ്സങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വന്നു.
ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസർ ജോൺ ഹെൻറി റൈറ്റുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയാണ് വഴിത്തിരിവായത്. "സൂര്യനോട് ഉദിച്ചുയരാൻ അനുവാദം ചോദിക്കുന്നതുപോലെയാണ് നിങ്ങളോട് യോഗ്യതാപത്രം ചോദിക്കുന്നത്" എന്ന് പറഞ്ഞ് പ്രൊഫസർ റൈറ്റ് സംഘാടകർക്ക് കത്തെഴുതുകയും വിവേകാനന്ദന് വേദിയിൽ സംസാരിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
പ്രസംഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണ രൂപം (മലയാള പരിഭാഷ)
"അമേരിക്കയിലെ എന്റെ സഹോദരിമാരെ, സഹോദരന്മാരെ... നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് നൽകിയ ഊഷ്മളവും ഹൃദയംഗമവുമായ സ്വീകരണത്തിന് നന്ദി പറയാൻ വാക്കുകൾ തികയുന്നില്ല. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ സന്യാസി പരമ്പരയുടെ നാമത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് നന്ദി അർപ്പിക്കുന്നു; എല്ലാ മതങ്ങളുടെയും മാതാവിന്റെ നാമത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് നന്ദി അർപ്പിക്കുന്നു; എല്ലാ ജാതിയിലും വിഭാഗത്തിലും പെട്ട ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഹിന്ദുക്കളുടെ നാമത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് നന്ദി പറയുന്നു.
പൗരസ്ത്യ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ ലോകത്തിന് സഹിഷ്ണുതയുടെ സന്ദേശം നൽകിയവരാണെന്ന് ഈ വേദിയിൽ പ്രസ്താവിച്ച പ്രഭാഷകർക്കും ഞാൻ നന്ദി അർപ്പിക്കുന്നു. ലോകത്തിന് സഹിഷ്ണുതയും സാർവത്രിക സ്വീകാര്യതയും പഠിപ്പിച്ചു കൊടുത്ത ഒരു മതത്തിൽ പെട്ടവനാണ് ഞാൻ എന്നതിൽ ഞാൻ അഭിമാനിക്കുന്നു. ഞങ്ങൾ സാർവത്രിക സഹിഷ്ണുതയിൽ വിശ്വസിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ മതങ്ങളെയും സത്യമായി സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും മതങ്ങളിൽ നിന്നും പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർക്കും അഭയാർത്ഥികൾക്കും അഭയം നൽകിയ ഒരു രാജ്യത്തിൽ പെട്ടവനാണ് ഞാൻ എന്നതിൽ ഞാൻ അഭിമാനിക്കുന്നു. റോമാക്കാരുടെ അടിച്ചമർത്തലിൽ അവരുടെ പുണ്യക്ഷേത്രം തകർന്നടിയപ്പെട്ട വർഷം തന്നെ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച ശുദ്ധരായ ഇസ്രായേല്യരുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളെ ഞങ്ങൾ നെഞ്ചിലേറ്റിയ കാര്യം നിങ്ങളോട് പറയാൻ ഞാൻ അഭിമാനിക്കുന്നു. മഹത്തായ സൊറോസ്ട്രിയൻ (പാഴ്സി) ജനതയ്ക്ക് അഭയം നൽകുകയും ഇപ്പോഴും അവരെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മതത്തിൽ പെട്ടവനാണ് ഞാൻ എന്നതിലും ഞാൻ അഭിമാനിക്കുന്നു.
സഹോദരന്മാരെ, എന്റെ ബാല്യകാലം മുതൽ ഞാൻ ചൊല്ലിവരുന്നതും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യർ ദിവസവും ആവർത്തിക്കുന്നതുമായ ഒരു പ്രാർത്ഥനയിലെ ഏതാനും വരികൾ ഞാൻ ഇവിടെ ഉദ്ധരിക്കാം: ‘വ്യത്യസ്ത ഉറവകളിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന നദികൾ ഒടുവിൽ സമുദ്രത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യൻ തന്റെ വ്യത്യസ്തമായ അഭിരുചികൾക്കനുസരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ—നേർരേഖയിലുള്ളതോ വളഞ്ഞതോ ആകട്ടെ—എല്ലാം നിങ്കൽ തന്നെയാണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്.
'ഭഗവദ്ഗീതയിലെ സുപ്രധാനമായ മറ്റൊരു ഉപദേശവും ഞാൻ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു: ‘ആര് ഏത് രൂപത്തിൽ എന്നെ സമീപിച്ചാലും ഞാൻ അവരെ സ്വീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ ഏത് പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചാലും ഒടുവിൽ അവർ എന്നിലേക്ക് തന്നെയാണ് എത്തുന്നത്.’ വർഗ്ഗീയതയും മതാന്ധതയും അതിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്ത ക്രൂരമായ പിടിവാശികളും ഒടുങ്ങാതെ ഈ മനോഹര ഭൂമിയെ കീഴടക്കിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. അവ ഈ ഭൂമിയെ അക്രമത്താൽ നിറച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യരക്തത്തിൽ മുക്കി, സംസ്കാരങ്ങളെ തകർത്തു, മുഴുവൻ രാജ്യങ്ങളെയും നിരാശയിലാഴ്ത്തി. ഈ ഭയാനകമായ രാക്ഷസന്മാർ ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ മനുഷ്യസമൂഹം ഇന്നത്തേതിനേക്കാൾ എത്രയോ മടങ്ങ് പുരോഗമിക്കുമായിരുന്നു!
എങ്കിലും അവരുടെ സമയം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ സമ്മേളനത്തിന്റെ തുടക്കം കുറിച്ച മണിമുഴക്കം എല്ലാത്തരം മതാന്ധതയുടെയും, വാളുകൊണ്ടോ പേനകൊണ്ടോ നടത്തുന്ന പീഡനങ്ങളുടെയും, ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർക്കിടയിലെ അസഹിഷ്ണുതയുടെയും ചരമഗീതമാകുമെന്ന് ഞാൻ ആത്മാർത്ഥമായി പ്രത്യാശിക്കുന്നു."
133 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും, ആഗോള സൗഹാർദ്ദത്തിന്റെയും സമാധാനത്തിന്റെയും ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ ഈ പ്രസംഗം നിലനിൽക്കുന്നു.