ഐ.എസ്.ആർ.ഒ ലഡാക്കിലെ ഹാൻലെയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന ഈ പുതിയ ഒപ്റ്റിക്കൽ ദൂരദർശിനി സംവിധാനമാണ് "പ്രൊജക്ട് നേത്ര". Project NETRA (Network for Space Object Tracking and Analysis) ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ സുരക്ഷാ രംഗത്ത് വലിയൊരു ചുവടുവെപ്പാണിത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 4,500 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹാൻലെ, ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷണത്തിന് അനുയോജ്യമാകാൻ ചില പ്രധാന കാരണങ്ങളുണ്ട്.
വർഷത്തിൽ ഭൂരിഭാഗം ദിവസങ്ങളിലും മേഘങ്ങളില്ലാത്ത ആകാശം ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. അന്തരീക്ഷത്തിലെ ജലാംശം വളരെ കുറവായതിനാൽ പ്രകാശ തരംഗങ്ങൾക്ക് തടസ്സമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കാൻ സാധിക്കും. നഗരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശ മലിനീകരണം (കൃത്രിമ വെളിച്ചം) ഈ പ്രദേശത്തെ ബാധിക്കുന്നില്ല.
എന്താണ് ഈ ദൂരദർശിനിയുടെ ദൗത്യം?
ബഹിരാകാശത്ത് വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന തിരക്ക് കണക്കിലെടുത്ത്, ഇന്ത്യയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. പ്രവർത്തനരഹിതമായ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ, റോക്കറ്റുകളുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ഭ്രമണപഥത്തിൽ വലിയ ഭീഷണിയാണ്. ഇവയുടെ പാത കൃത്യമായി മുൻകൂട്ടി കാണാൻ ഈ ദൂരദർശിനി സഹായിക്കും.
ഇന്ത്യയുടെ വാർത്താ വിനിമയ- ഗവേഷണ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഇത്തരം അവശിഷ്ടങ്ങളുമായി കൂട്ടിയിടിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ, മുൻകൂട്ടി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനും ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ പാതയിൽ മാറ്റം വരുത്താനും ഇത് ഉപകരിക്കും. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 2,000 കിലോമീറ്റർ വരെയുള്ള ഭ്രമണപഥത്തിലെ വസ്തുക്കളെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ ഇതിന് സാധിക്കും.
ഇതിന്റെ കൂടുതൽ സാങ്കേതിക വശങ്ങൾ:
1) മൾട്ടി-ടെലിസ്കോപ്പ് സംവിധാനം
ഒറ്റ വലിയ ദൂരദർശിനിക്ക് പകരം, ഒരേസമയം പല ദിശകളിലേക്ക് നോക്കാൻ കഴിയുന്ന ചെറിയ ദൂരദർശിനികളുടെ ഒരു കൂട്ടമായാണ് ഇത് പലപ്പോഴും രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നത്. "Wide Field of View", ആകാശത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ഒരേസമയം നിരീക്ഷിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. "Rapid Scanning", ഓരോ സെക്കൻഡിലും ആകാശത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ എടുത്ത്, അതിൽ ചലിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ (ഉപഗ്രഹങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ അവശിഷ്ടങ്ങൾ) സോഫ്റ്റ്വെയർ സഹായത്തോടെ വേർതിരിച്ചറിയുന്നു.
2) ഒപ്റ്റിക്കൽ ആൻഡ് സെൻസർ ടെക്നോളജി
വളരെ കുറഞ്ഞ വെളിച്ചത്തിൽ പോലും പ്രവർത്തിക്കുന്ന അതിവേഗ CCD/CMOS സെൻസറുകളാണ് ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ബഹിരാകാശ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ തട്ടി വരുന്ന നേർത്ത സൂര്യപ്രകാശത്തെ പോലും ഇവയ്ക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കും. "Adaptive Optics", അന്തരീക്ഷത്തിലെ വായുവിന്റെ ചലനം മൂലം ചിത്രങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന അവ്യക്തത പരിഹരിക്കാൻ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ സഹായിക്കുന്നു. ഇത് ദൂരദർശിനിക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകുന്നു.
3) ഡാറ്റാ പ്രോസസ്സിംഗും ആൽഗോരിതങ്ങളും
ദൂരദർശിനി ശേഖരിക്കുന്ന വലിയ അളവിലുള്ള ഡാറ്റ തത്സമയം വിശകലനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. "Orbit Determination", ഒരു വസ്തുവിനെ കണ്ടെത്തിയാൽ അതിന്റെ വേഗതയും ദിശയും കണക്കാക്കി അത് ഏത് ഭ്രമണപഥത്തിലാണെന്ന് നിശ്ചയിക്കുന്നു. "Cataloging", നിലവിലുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പട്ടികയുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. പട്ടികയിൽ ഇല്ലാത്ത പുതിയ വസ്തുവാണെങ്കിൽ (ഉദാഹരണത്തിന് പുതിയ ബഹിരാകാശ അവശിഷ്ടം) അതിനെ പുതിയതായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
4) ബഹിരാകാശ അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ ഭീഷണി
ഈ ദൂരദർശിനി പ്രധാനമായും പ്രതിരോധിക്കുന്നത് 'കെസ്ലർ സിൻഡ്രോം' എന്ന അവസ്ഥയെയാണ്. ബഹിരാകാശത്തെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിച്ച് കൂടുതൽ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും, അത് മറ്റു ഉപഗ്രഹങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രവർത്തനമാണിത്. ഹാൻലെയിലെ ദൂരദർശിനി ഇത്തരം വസ്തുക്കളുടെ കൃത്യമായ സ്ഥാനം നൽകുന്നതിലൂടെ ഐ.എസ്.ആർ.ഒ -യ്ക്ക് തങ്ങളുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ സുരക്ഷിതമായി മാറ്റാൻ സാധിക്കും.
ഈ സംവിധാനം നിലവിൽ വരുന്നതോടെ ബഹിരാകാശ ആസ്തികൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ മറ്റു രാജ്യങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കാനും ഇന്ത്യക്ക് സാധിക്കും.