കശ്മീരിലെ ശ്രീനഗറിലുള്ള ചരിത്രപ്രധാനമായ രഘുനാഥ് ക്ഷേത്രം ദീർഘകാലത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും വിശ്വാസികൾക്ക് ആരാധനയ്ക്കായി തുറന്നു കൊടുത്തു. 1990-കളിൽ കശ്മീർ താഴ്വരയിലുണ്ടായ അശാന്തിയെയും കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ പലായനത്തെയും തുടർന്നാണ് ശ്രീനഗറിലെ വിതസ്ത നദിക്കരയിലുള്ള (സീലം നദി) ഈ ക്ഷേത്രം അടച്ചുപൂട്ടിയത്.
ദശകങ്ങളോളം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിലായിരുന്ന ക്ഷേത്രം കേന്ദ്ര സർക്കാർ മുൻകൈയെടുത്ത് പുനരുദ്ധരിക്കുക ആയിരുന്നു. 2021-ലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഭക്തർക്കായി വീണ്ടും തുറന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രം ദീർഘകാലത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും തുറന്നത് കശ്മീരിലെ മാറുന്ന സാഹചര്യങ്ങളുടെ ഒരു പ്രധാന സൂചനയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
2019-ൽ കശ്മീരിന്റെ പ്രത്യേക പദവി (Article 370) റദ്ദാക്കിയതിന് ശേഷം, താഴ്വരയിലെ പുരാതനമായ ക്ഷേത്രങ്ങളും പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളും പുനരുദ്ധരിക്കുക എന്നത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ശ്രീനഗർ സ്മാർട്ട് സിറ്റി പദ്ധതിയുടെയും ടൂറിസം വികസനത്തിന്റെയും ഭാഗമായി പല ആരാധനാലയങ്ങളും പുതുക്കിപ്പണിയാൻ ഫണ്ട് അനുവദിച്ചു.
രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയോടെ കശ്മീരി പണ്ഡിറ്റുകളുടെ ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും താഴ്വരയിലെ സമാധാന അന്തരീക്ഷം തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നതിനും ഇത്തരം നടപടികൾക്ക് മോദി സർക്കാർ വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകി.
ജമ്മു കശ്മീർ ഒരു കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായിരുന്നപ്പോൾ, ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറുടെ കീഴിലുള്ള ഭരണകൂടം നേരിട്ടാണ് ഇത്തരം പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിച്ചത്. പുരാവസ്തു വകുപ്പും ടൂറിസം വകുപ്പും ഇതിൽ സജീവമായി ഇടപെട്ടു.
ക്ഷേത്രം വീണ്ടും തുറക്കുന്നതിനെ അവിടുത്തെ പ്രാദേശിക മുസ്ലിം ജനവിഭാഗവും സ്വാഗതം ചെയ്തിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. പലയിടങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിന് പ്രാദേശിക കൂട്ടായ്മകൾ പിന്തുണ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മതസൗഹാർദ്ദം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായിക്കൂടി ഇതിനെ കാണാം.
യുനെസ്കോ പൈതൃക പട്ടിക ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള നഗര പരിഷ്ക്കരണം പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇത്തരം ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ കാരണമായി. കശ്മീരിലെ ആത്മീയ ടൂറിസം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഇതിന്റെ പിന്നിലെ ഒരു ലക്ഷ്യമാണ്.
കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളും ഭരണപരമായ നീക്കങ്ങളുമാണ് ഈ മാറ്റത്തിന് പ്രധാനമായും വഴിയൊരുക്കിയത്. എന്നാൽ അതോടൊപ്പം തന്നെ പ്രാദേശികമായ സാഹചര്യങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥ തലത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ഇതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.