വിദേശാക്രമണങ്ങളെ തകർത്ത ആത്മവീര്യം.

ആക്രമണങ്ങളെയും തകർച്ചകളെയും അതിജീവിച്ച് ഓരോ തവണയും കൂടുതൽ പ്രൗഢിയോടെ ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ ചരിത്രമാണ് ഗുജറാത്തിലെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റേത്. ഭാരതത്തിലെ പന്ത്രണ്ട് ജ്യോതിർ ലിംഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതായി കരുതപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം 'അനശ്വരമായ തീർത്ഥാടനം' (The Eternal Shrine) എന്നാണ് വിശേഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ഏതാണ്ട് 1000 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലൂടെ ഒരു സഞ്ചാരം.

1. ആക്രമണങ്ങളുടെ പരമ്പര

ഏറ്റവും കൂടുതൽ തവണ തകർക്കപ്പെടുകയും എന്നാൽ അത്രതന്നെ തവണ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ചരിത്രമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്.

 

മഹ്മൂദ് ഗസ്നി (AD 1024): സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ ആക്രമണം നടന്നത് 1024-ലാണ്. ഗസ്നിയിലെ സുൽത്താൻ മഹ്മൂദ് ക്ഷേത്രം കൊള്ളയടിക്കുകയും വിഗ്രഹം തകർക്കുകയും ചെയ്തു. അന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തുമാണ് വിദേശാക്രമണകാരികളെ ആകർഷിച്ചത്. പിന്നീടുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ: അലാവുദ്ദീൻ ഖിൽജി (1299), സഫർ ഖാൻ (1395), ഔറംഗസീബ് (1706) തുടങ്ങിയ ഭരണാധികാരികളും പലപ്പോഴായി ക്ഷേത്രം തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2. ആത്മവീര്യത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം

ഓരോ തവണ തകർക്കപ്പെടുമ്പോഴും അന്നത്തെ പ്രാദേശിക രാജാക്കന്മാരും ഭക്തരും ചേർന്ന് ക്ഷേത്രം പുതുക്കിപ്പണിതു. ഗസ്നിയുടെ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം ഭീമദേവനും മാളവയിലെ ഭോജരാജാവും ചേർന്ന് ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു. പിന്നീട് കുമാരപാല രാജാവിന്റെ കാലത്ത് ക്ഷേത്രം കൂടുതൽ വിപുലമാക്കി.

3. ആധുനിക ഇന്ത്യയിലെ നവോത്ഥാനം

ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന സോമനാഥ ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചതിന് ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. 1947-ൽ ജുനാഗഡ് സന്ദർശിച്ച പട്ടേൽ, ക്ഷേത്രം അതിന്റെ പഴയ പ്രതാപത്തോടെ പുനർനിർമ്മിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1951 മെയ് 11-ന് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദാണ് പുതിയ ക്ഷേത്രത്തിൽ ജ്യോതിർലിംഗ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയത്. 'ചാലൂക്യ' ശൈലിയിലാണ് (കൈലാസ മഹാമേരു പ്രസാദം) ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.

4. ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം

  

ക്ഷേത്രമുറ്റത്തുള്ള 'ബാൺ സ്തംഭം' (Arrow Pillar) ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. ഈ സ്തംഭത്തിൽ നിന്ന് തെക്കോട്ട് നോക്കിയാൽ അന്റാർട്ടിക്ക വരെ കരഭാഗമില്ലാതെ കടൽ മാത്രമാണെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പുരാതന ഭാരതീയരുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അറിവിന്റെ തെളിവാണിത്.

  

വൈദേശികാധിപത്യത്തിന് മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കാത്ത ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ആത്മവീര്യത്തിന്റെ അടയാളമായി സോമനാഥ ക്ഷേത്രം നിലകൊള്ളുന്നു. ഒരു സംസ്കാരത്തെ നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചവർക്കെല്ലാം കാലം നൽകിയ മറുപടിയാണ് ഇന്നത്തെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രം. ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മീയ ചൈതന്യവും ദേശീയ പ്രതാപവും വിളിച്ചോതുന്ന ചരിത്ര നിമിഷങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഗുജറാത്തിലെ സോമനാഥ് ഇന്ന് ഒരുങ്ങുന്നു.